Prawo pierwokupu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa

1. Pierwokup KOWR

Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa działającemu (dalej „KOWR”) na rzecz Skarbu Państwa przysługuje z mocy ustawy prawo pierwokupu nieruchomości rolnych, których powierzchnia użytków rolnych wynosi co najmniej 0,3 ha na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.

O treści umowy sprzedaży nieruchomości rolnej notariusz zawiadamia KOWR. Prawo pierwokupu może być wykonane przez uprawnionego w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zawiadomienia o sprzedaży.

Sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.

2. Pierwszeństwo wykonania pierwokupu

W przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli:

1) umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej przez 3 lata, licząc od tej daty, oraz

2) nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.

W przypadku braku uprawnionego dzierżawcy do pierwokupu albo niewykonania przez niego tego prawa, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Krajowemu Ośrodkowi działającemu na rzecz Skarbu Państwa.

W przypadku gdy prawo pierwokupu nieruchomości rolnej z mocy prawa przysługuje kilku podmiotom, pierwszeństwo w wykonaniu prawa pierwokupu przysługuje Krajowemu Ośrodkowi działającemu na rzecz Skarbu Państwa, z wyjątkiem wynikającego z mocy prawa pierwszeństwa innego uprawnionego działającego na rzecz Skarbu Państwa.

3. Ustalenie i zapłata ceny

Jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, wykonujący prawo pierwokupu może, w terminie 14 dni od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu, wystąpić do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości.

Krajowy Ośrodek może dokonać zapłaty niespornej części ceny nieruchomości rolnej przed wystąpieniem do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości.

W przypadku stwierdzenia przez sąd, że cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, sąd ustala cenę odpowiadającą wartości rynkowej nieruchomości rolnej określonej zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami, z uwzględnieniem jej obciążeń.

4. Skorzystanie z prawa pierwokupu

Krajowy Ośrodek wysyła zobowiązanemu z prawa pierwokupu oświadczenie w formie aktu notarialnego o wykonaniu prawa pierwokupu przesyłką poleconą nadaną za potwierdzeniem odbioru w placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, a następnie publikuje je na stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej Krajowego Ośrodka. Wypis aktu notarialnego zawierającego oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu wydawany jest także zobowiązanemu z prawa pierwokupu.

Uważa się, że zobowiązany z prawa pierwokupu zapoznał się z treścią oświadczenia Krajowego Ośrodka o wykonaniu prawa pierwokupu z chwilą jego publikacji na stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej Krajowego Ośrodka.

Oświadczenie woli o skorzystaniu z prawa pierwokupu przez KOWR publikowane są na poniższej stronie:

https://www.gov.pl/web/kowr/oswiadczenia-woli-ukur

5. Nabywca rolnikiem

Prawo pierwokupu KOWR nie przysługuje, jeżeli w wyniku nabycia nieruchomości rolnej następuje powiększenie gospodarstwa rodzinnego, jednak do powierzchni nie większej niż 300 ha, a nabywana nieruchomość rolna jest położona w gminie, w której ma miejsce zamieszkania nabywca, lub w gminie graniczącej z tą gminą.

6. Wyłączenia

Przepisów o prawie pierwokupu niestosujemy między innymi, wtedy gdy nabywcą nieruchomości rolnej jest:

1. jednostka samorządu terytorialnego,
2. Skarb Państwa,
3. osoba bliska zbywcy,

              a także gdy nabycie nieruchomości rolnej następuje za zgodą, o której mowa w art. 2a ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego albo sprzedaż następuje między osobami prawnymi tego samego kościoła lub związku wyznaniowego.

Zgoda, o której mowa w art. 2a ust. 4 tej ustawy wymagana jest w przypadku gdy nabywcą nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 1 ha jest osoba nie będąca rolnikiem indywidualnym.

7. Notariusz

Umowę sprzedaży warunkowej nieruchomości rolnej sporządza notariusz, podobnie jak umowę przenoszącą własność w przypadku nieskorzystania przez KOWR z prawa pierwokupu.

Notariusz zawiadamia KOWR o przysługującym mu prawie pierwokupu.

Notariusz sporządza również wniosek wieczystoksięgowy o wpis nabywcy jako właściciela w księdze wieczystej oraz przesyła do sądu wieczystoksięgowego umowę przeniesienia własności nieruchomości.

Kancelaria Notarialna Rafał Duszkiewicz

Przydatne linki:

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego z dnia 11 kwietnia 2003 roku,

Zgody na nabycie nieruchomości rolnych

Przykładowe wnioski o wyrażenie zgody na nabycie

Zgody na zbycie nieruchomości